Møte i ei misjonsforeining i Gulen. Ukjend fotograf. Eigar: Magne M. Wesetvik/Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.
Artiklane under dette kapitlet legg vekta på dei hovudstraumane som har prega kristenlivet i Sogn og Fjordane og resten av Vestlandet.
Her kan vi fylgje påverknad og sambandsliner frå den pietistiske lekmannsrørsla Broderlyden i Bergen på 1700-talet, gjennom haugianarane og deira sterke fotfeste i Nordfjord, dei nordlege bygdene i Sunnfjord og i Luster, og til Det Vestlandske Indremisjonsforbund som i 1898 braut med resten av indremisjonen og fekk med seg misjonslaga i Bremanger, Dalsfjorden og indre og ytre Sogn, medan midtre Sogn og «haugianardistrikta» nord i fylket held fast på medlemskapen i den meir kyrkjeorienterte Lutherstiftelsen.
Dei fleste grendene i fylket har sitt eige bedehus. Dette er bedehuset på Stårheim i Eid. Foto: Ottar Starheim, NRK.
Broderlyden
– Sjå Separatistane på Nesjane i Gloppen.
Haugianarane
– Sjå artiklar om forkynnaren Hans Nielsen Hauge og hans rørsle i Sogn og Fjordane under Flora kommune, Naustdal kommune,Gloppen kommune, Sogndal kommune og Luster kommune.
Feigianarane
– Sjå artiklar om denne svært pietistiske rørsla under Luster kommune – Hans Feigum (1798-1874).
Blåbokianarane (Hans Nielsen Hauges Venner)
- Sjå artiklar om denne svært pietistiske rørsla under Sogndal kommune – Haugianarar og Blåbokianarar .
Hans Nielsen Hauges Venner
– Sjå Haugianarar og Blåbokianarar .
Johnson-vekkjinga og indremisjonen
Teologiprofessoren Gisle Johnson kom frå Østfold. Han fekk mykje å seie for den pietistiske og lågkyrkjelege delen av kristenlivet i Noreg frå midten av 1800-talet og utover – også i Sogn og Fjordane.
Andre kristelege organisasjonar og misjonslag
Her fylgjer korte omtalar av andre kristlege organisasjonar som har drive trussamfunn og lagsaktivitet i Sogn og Fjordane:
Kløyving og Vestlandske Indremisjon
Gisle Johnson stod i brodden då dei norske indremisjonslaga skipa Den Norske Lutherstiftelse i 1868.
Det Norske Misjonsselskap
vart skipa i Stavanger i 1842.
Bedehuset Betania i Stryn. Foto: Kjell Arvid Stølen, NRK.
Den Norske Israelsmisjon
vart skipa i Stavanger i 1844 for å drive forkynning mellom jødane.
Den norske Sjømannsmisjon
vart skipa av presten J.C.H. Storjohann i 1864.
Sjømannskirken – Norsk kirke i utlandet
- Sjå Den norske Sjømannsmisjon.
Kinamisjonen
Den Norske Kinamisjon vart skipa av James Hudson Taylor i 1865 og fekk si norske avdeling i 1889.
Evangelisk Orientmisjon
- sjå Kinamisjonen.
Den Norske Santalmisjonen
vart grunnlagt i 1867 i Santal Parganes i India av L.O. Skrefsrud og H.P. Børresen.
Den indre Sjømannsmisjon
Den indre Sjømannsmisjon vart formelt skipa i 1880 og har særleg markert seg i sosialt arbeid for fiskarar og sjøfolk i innanriksfart.
Norsk Luthersk Misjonssamband – NLM
Det Norsk Lutherske Kinamisjonsforbund vart grunnlagt i 1891, men fekk etter utvisinga frå Kina etter 2. verdskrig namnet Norsk Luthersk Misjonssamband.
Finnemisjonen
Finnemisjonen vart skipa i 1888 og Finnemisjonsforbundet i 1910 for å drive misjonsarbeid og sosialt arbeid mellom samefolket i Nord-Noreg.
Finnemisjonsforbundet
– sjå Finnemisjonen.
Norges Samemisjon
– sjå Finnemisjonen.
Kristne rørsler og org. i Nordfjord
Om separatistar i Gloppen, haugianarar og inderemisjonslag.
Kristne rørsler og org. i Sunnfjord
Om haugianarane og indremisjonslag.
Indremisjonen i Sogn
Indremisjonen dreiv m.a. barneheim på Leikanger og skule i Balestrand.
Frelsesarméen
The Salvation Army vart skipa i London i 1878. Organisasjonen kom til Noreg i 1888.
Metodistane
- Sjå Frelsesarméen (Ølnes) (fødd 1866) frå Ølnes i Sogndal.
Baptistane
- Sjå Hyllestad kommune – artikkelen Baptistprestane frå Øn.
Pinsevenene
Pinserørsla har røter i ei gruppe som skilde seg ut frå metodistkyrkja i USA kring 1901. Th. B. Barrats fekk skipa ei norsk avdeling i 1906.
Troens bevis
– Sjå Pinsevenene.
Maran Ata (Vekkeropet Maran Ata)
– sjå Pinsevenene.
Smiths Venner
Smiths Venner er ei frikyrkjeleg rørsle som vart grunnlagt i 1898 av Johan Oscar Smith frå Horten.
Den Kristelige menighet
– Sjå Smiths Venner.
Jehovas vitner
Jehovas vitner vart starta som ei kristen bibelstudiegruppe i USA på 1870-talet. I Sogn og Fjordane er det fire menigheiter.
Den katolske kyrkja
har i 2006 nær 500 registrerte medlemmer i Sogn og Fjordane.
